ชื่อ : บอระเพ็ด

ชื่อสามัญ

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tinospora crispa (L.) Hook. f. & Thomson

ชื่อวงศ์ : MENISPERMACEAE

ชื่อท้องถิ่น : เจตมูลหนาม (หนองคาย), ตัวเจตมูลยานหรือเถาหัวดำ (สระบุรี), หางหนู (อุบลราชธานี), จุ่งจิงหรือเครือเขาฮอ (ภาคเหนือ)

 

ลักษณะ

ไม้เถา ลำต้นเนื้ออ่อน เลื้อยพาดพันไปตามต้นไม้อื่น ลักษณะเถากลมโตขนาดนิ้วมือ มีไส้เป็นเส้นยาว มีเปลือกหุ้มเถาเป็นตุ่มเล็กๆ กลมๆ ตลอดเถาสีเทาอมดำ เปลือกสามารถลอกออกได้ ยางมีรสขมจัด

 

ใบ เป็นใบเดี่ยว ลักษณะใบรูปไข่หรือรูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด ขอบใบเรียบ ปลายใบแหลมมีลักษณะคล้ายใบพลู หรือใบโพธิ์ หรือบอระเพ็ดพุงช้างโตขนาดเท่าฝ่ามือ โคนเว้าเป็นใบรูปหัวใจ เส้นแขนงใบมองเห็นชัดเจน
แผ่นใบสีเขียว

 

ดอก ออกเป็นช่อขนาดเล็กมาก ตามซอกใบ สีเขียวอมเหลือง ดอกแยกเพศอยู่คนละช่อ

 

ผล ลักษณะรูปทรงค่อนข้างกลม สีเหลืองหรือสีแดง

ประโยชน์

  1. บอระเพ็ดช่วยบำรุงผิวพรรณให้สดใส หน้าตาสดชื่น (ใบ)
  2. มีสารต้านอนุมูลอิสระ มีส่วนช่วยในการชะลอวัย
  3. ประโยชน์ของบอระเพ็ด ช่วยให้ผมดกหนาขึ้นและอาการผมหงอก ผมร่วงก็จะลดน้อยลง ซึ่งจะได้ผลดีอย่างมากกับผู้ที่มีอาการผมหงอกก่อนวัย หากรับประทานผงบอระเพ็ดวันละ 600 mg. เป็นเวลา 1 เดือน
  4. แก้อาการคันหนังศีรษะ รังแค ชันนะตุ
  5. ใช้แก้อาการกระหายน้ำ (เถา, ต้น)
  6. ใช้เป็นยาบำรุงธาตุ บำรุงร่างกาย (ต้น, ใบ)
  7. บอระเพ็ดสรรพคุณใช้เป็นยาอายุวัฒนะ (ราก, ต้น, ใบ) ด้วยการใช้บอระเพ็ด / เมล็ดข่อย / หัวแห้วหมู / เมล็ดพริกไทย / เปลือกต้นทิ้งถ่อน / เปลือกต้นตะโกนา ในสัดส่วนเท่ากันนำมาบดเป็นผง
    ปั้นเป็นยาลูกกลอนเท่าปลายนิ้วก้อย รับประทานก่อนนอนครั้งละ 2-3 เม็ด หรือจะนำเถาบอระเพ็ดมาหั่นตากแห้งแล้วนำมาบดให้เป็นผงปั้นเป็นลูกกลอนก็ได้
  8. ช่วยให้สุขภาพร่างกายแข็งแรง เสริมสร้างภูมิต้านทาน (ราก)
  9. บอระเพ็ดลดความอ้วน (ใบ)
  10. ใช้รักษาโรคมะเร็งเม็ดเลือด (ราก)
  11. สรรพคุณของบอระเพ็ดช่วยรักษาโรคเบาหวาน ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ด้วยการใช้เถาสดที่โตเต็มที่ตากแห้งแล้วบดเป็นผง นำมาชงน้ำร้อนดื่มครั้งละ 1 ช้อน เช้าและเย็น (เถาสด, ทุกส่วน)
  12. มีสารลดความดันโลหิต ได้แก่ อะดีโนซีน(adenosine), ซาลโซลีนอล(salsolinol), ไฮเจนนามีน (higenamine) (ต้น)
  13. แก้โรคดีซ่าน (ทุกส่วน)
  14. ช่วยรักษาอาการโลหิตคั่งในสมอง (ใบ)
  15. ช่วยให้เจริญอาหาร (ราก, ต้น)
  16. แก้อาการร้อนใน (เถา, ต้น)
  17. สรรพคุณบอระเพ็ดช่วยดับพิษร้อนในร่างกาย (ราก)
  18. ช่วยขับเหงื่อ (เถา)
  19. ช่วยฆ่าแมลงในหู (เถา)
  20. แก้รำมะนาด (เถา)
  21. แก้ไข้เหนือ ไข้สันนิบาต ไข้พิษ ไข้จับสั่น (ราก, ต้น, ใบ)
  22. ใช้ถอนพิษไข้ (ราก)
  23. ใช้เป็นยาแก้ไข้ (เถา, ผล) ด้วยการใช้เถาสดประมาณ 30 กรัม นำมาตำคั้นเอาน้ำดื่ม หรือใช้วิธีต้มเคี่ยว (ใส่น้ำ 3 ส่วน ต้มให้เหลือ 1 ส่วน) แบ่งครั้งละ 2-3 ช้อนโต๊ะ ก่อนอาหารวันละ 2-3 ครั้งเมื่อตอนมีไข้
    หรือจะนำเถาบอระเพ็ดมาตากแห้ง บดให้เป็นผง ปั้นเป็นลูกกลอนก็ได้
  24. แก้ไข้มาลาเรียด้วยการกินบอระเพ็ดวันละ 2 องคุลีทุกวัน (เถา)
  25. แก้ไข้เพื่อโลหิต แก้เลือดพิการ (ต้น)
  26. แก้อาการแทรกซ้อนขณะเป็นไข้ทรพิษ (ต้น)
  27. ช่วยให้เสียงไพเราะ (ใบ)
  28. แก้อาการเสมหะเป็นพิษ (ผล)
  29. ช่วยรักษาฟัน (ทุกส่วน)
  30. แก้อาการปวดฟัน (เถา)
  31. แก้สะอึก (ต้น, ผล)
  32. แก้โรคกระเพาะอาหารด้วยการใช้บอระเพ็ด 5 ส่วน / มะขามเปียก 7 ส่วน / เกลือ 3 ส่วน / น้ำผึ้งพอควร นำมาคลุกเคล้าให้เข้ากันแล้วรับประทานก่อนอาหาร 3 เวลา
  33. แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ (ราก)
  34. รักษาโรคริดสีดวงทวาร (ทุกส่วน)
  35. รักษาโรคเกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ (ทุกส่วน)
  36. แก้อาการมดลูกเสีย (ราก)
  37. ช่วยบำรุงน้ำดี (เถา)
  38. ช่วยขับพยาธิ (ใบ)
  39. ช่วยฆ่าพยาธิไส้เดือน (เถา)
  40. ช่วยฆ่าพยาธิในท้อง ในฟัน และในหู (ดอก)
  41. แก้อาการปวดเมื่อยตามร่างกาย (ทุกส่วน)
  42. แก้อาการเกร็ง (ทุกส่วน)
  43. ดับพิษปวดแสบปวดร้อน (เถา)
  44. ใช้ล้างแผลที่เกิดจากโรคซิฟิลิส (เถา)
  45. ช่วยรักษาโรคผิวหนัง (เถา,ใบ)
  46. รักษาผดผื่นตามร่างกาย (ใบ)
  47. รักษาบาดทะยัก (ทุกส่วน)
  48. แก้อาการปวดฝี (ใบ)
  49. แก้พิษฝีดาษ (ต้น)
  50. แก้ฝีมดลูด ฝีมุตกิด (ทุกส่วน)
  51. นำมาแปรรูปเป็นบอระเพ็ดแคปซูล

 

แหล่งอ้างอิง

medthai.com/บอระเพ็ด/

pharmacy.su.ac.th/herbmed/herb/text/herb_detail.php?herbID=126